Yangın algılama sistemi, çalışmasına hiç gerek kalmaması umulan ama gerektiği anda kusursuz çalışması beklenen bir sistemdir. Dedektörlerde biriken toz, ömrünü dolduran aküler, zamanla gevşeyen bağlantılar ya da değişen oda düzenleri sistemin performansını sessizce düşürür. Bakımsız bir sistem ya gerçek bir yangında geç kalır ya da sık yanlış alarm vererek kullanıcıların ona olan güvenini zedeler. Her iki durumun da bedeli ağırdır.
Yönetmelik ne diyor?
Türkiye’de yangın güvenliğinin temel düzenlemesi, 19 Aralık 2007 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’tir. Yönetmeliğin algılama sistemlerine ilişkin başlıca hükümleri şöyle özetlenebilir:
- Standarda uygunluk: Sistemin ve bileşenlerinin üretimden tasarıma, kurulumdan işletmeye kadar TS EN 54 standardına uyması gerekir.
- Denetlenen hatlar: Kablolar ve iletişim hatları; kopukluk, kısa devre ve toprak kaçağı gibi arızalara karşı sürekli izlenmelidir.
- Erişilebilirlik: Bütün algılama cihazlarına periyodik test ve bakım için ulaşılabilmelidir.
- Bakım sorumluluğu: Algılama ve uyarı sistemleri; bina sahibi ile yöneticinin ya da bu sorumluluğu yazılı olarak devrettikleri bina yetkilisinin sorumluluğunda, ilgili standartların öngördüğü şekilde düzenli olarak kontrol edilir, test edilir ve bakımdan geçirilir.
- Devre dışı kalma: Sistem herhangi bir nedenle çalışmazsa, yeniden devreye alınana kadar korumasız kalan bölgeler ilave güvenlik personeliyle denetlenir.
Yönetmeliğe 1 Temmuz 2025’te eklenen geçici madde, mevcut binalarda malzeme temini gerektiren eksikliklerin 31 Aralık 2025’e kadar giderilmesini öngördü ve bu sürenin sonunda ruhsat vermeye yetkili idarelerin denetim yapacağını hükme bağladı. Yönetmelik ayrıca acil durum ekiplerinin eğitimi kapsamında binada yılda en az bir kez söndürme ve tahliye tatbikatı yapılmasını öngörür.
İşyerlerinde yıllık periyodik kontrol
İşyerleri için bir yükümlülük daha var. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre yangın algılama ve uyarı sistemlerinin periyodik kontrolü, ilgili standartlarda başka bir süre öngörülmemişse en geç yılda bir yapılır. Kontrol, sistemin projesine ve TSE CEN/TS 54-14 standardındaki kriterlere göre gerçekleştirilir ve bu sırada tesisat projesi aranır. Projesi olmayan tesisat için işveren, yangın yönetmeliğine ve standartlara uygun bir proje hazırlatmakla yükümlüdür. Kontrolü ise elektrik, elektrik-elektronik ve elektronik mühendisleri gibi yönetmelikte sayılan yetkili kişiler yapabilir.
Burada önemli bir ayrım var: Bakım, sistemi çalışır durumda tutmak için düzenli yapılan teknik iştir. Periyodik kontrol ise sistemin projesine ve mevzuata uygunluğunun yetkili kişilerce değerlendirilip raporlanmasıdır. İkisi birbirinin yerine geçmez, birbirini tamamlar.
Bakımda neler kontrol edilir?
- Yangın paneli: olay ve arıza kayıtları, enerji beslemesi ve yedek aküler,
- Dedektörler: uygun test araçlarıyla fonksiyon testi, kirlenme ve hasar kontrolü,
- Yangın ihbar butonları, siren ve flaşörler,
- Hat arızaları ve bölge tanımlarının doğruluğu,
- Havalandırma, kapı ve benzeri sistemlerle kurulan senaryoların çalışması,
- Yeni bölmeler, raf düzeni ya da kullanım amacındaki değişikliklerin algılama kapsamına etkisi,
- Yapılan işlemlerin ve bulguların raporlanarak kayıt altına alınması.
Sık tekrarlayan yanlış alarmlar da çoğu zaman bir bakım ihtiyacının işaretidir. Kirlenmiş bir dedektör, nem almış bir buton ya da hatalı tanımlanmış bir bölge, sistemin gereksiz yere alarm vermesine yol açabilir. Bu tür alarmları “yine çaldı” diyerek geçiştirmek yerine nedenini araştırmak, hem sisteme duyulan güveni korur hem de gerçek bir yangında herkesin doğru tepki vermesine yardımcı olur.
Bina türüne ve kullanım amacına göre ek yükümlülükler doğabileceğini, mevzuatın da zaman zaman güncellendiğini unutmamak gerekir.
Proces ile yangın sistemi bakımı
Proces olarak yangın sistemlerinin bakımını, teknik servis hizmetimizle birlikte Türkiye genelinde sunuyoruz. Tüm hizmet alanlarımızda tamamladığımız 4.700’ü aşkın iş emrinin birikimiyle, sisteminizin yalnızca kâğıt üzerinde değil sahada da hazır olmasını hedefliyoruz.
Binanız ya da işyeriniz için bir bakım planı oluşturmak veya mevcut sisteminizin durumunu değerlendirmek için bize ulaşın ya da 0850 380 1 555 numaralı hattımızı arayın.